KORTE RONDLEIDING DOOR DE KERK

Beste bezoekers von onze kerk,

met dit vouwblad willen wij - de Dominicanen uit Düsseldorf en de parochie St. Andreas - u in het kort informeren over onze kerk.

De voormalige Hof- en Jezuietenkerk St. Andreas in het hart van de Düsseldorfer binnenstad behoort - tesamen met de Hofkerk in Neuburg aan de Donau - tot de "meest interessante gebouwen van de late Renaissance en de beginnende Barok" (S. Schürmann).

De Andreaskerk, die voor de stad en de kunstgeschiedenis belangrijk is, kwam tot stand door toedoen van de in 1619 naar Düsseldorf geroepen Jezuieten. Onder Hertog Wolfgang Wilhelm uit het Huis Pfalz-Neuburg kon de kerk tijdens de 30-jarige oorlog in korte tijd voltooid worden (1622-1629). In de volgende jaren kwamen er uitbereidingen en verbouwingen bij. In de tweede helft van de 17e eeuw werd - aansluitend aan de westzijde van de kerk - het Jezuietencollege opgericht. In 1708 kreeg de Andreaskerk tenslotte de officiele titel "Hofkerk". Het Mausoleum kreeg in de 19e eeuw zijn definitieve, huidige vorm. In het voorjaar van 1991 konden omvangrijke restauratie-werkzaamheden binnen in de kerk worden afgesloten.

Bij het betreden van de drie-beukige hallenkerk met gaanderijen en met haar kruisribbengewelf valt vooral het stucwerk in het plafond op. De voorstellingen van de stuc-versieringen moeten naar alle waarschijnlijkheit voor en belangrijk deel toegeschreven worden aan Hertog Wolfgang Wilhelm zelf. Beantwoordend aan de klassieke Laat-Renaissance heeft het stucwerk als thema's: de Drievuldigheid (Apsis) [1], de engelen, patriarchen, profeten, evangelisten en heilige monniken (middenschip) [2], het Laatste Oordeel (achter het orgelfront), als ook de heiligen van de kerk (zijbeuken en galerijen). De voorstellingen als geheel gezien beelden het "alomvattend idee van de kerk" (H. Schnell) uit. Bijzonder maken wij u attent op de voorstellingen van de H. Andreas (linker galerij) en de H. Dominicus [3]. In aanvulling op de heiligen-afbeeldingen in het stucwerk vindt u aan de zijmuren van het langschip o.a. 12 levensgrote apostelfiguren; aan de pijlers van het middenschip stellen zich verschillende heiligen uit de Juzuietenorde voor. "Al deze heiligen-voorstellingen hebben niet aleen een decoratieve functie, daar komt nog bij, dat zij dragers zijn van een bepaald programma. De gelovige leek wordt in de hele kerkruimte omgeven door heiligen. De voorstelling van de Hemelse Stad 'Civitas Dei' van Augustinus werkt hier na." (S. Schürmann) De beide zij-altaren met hun motieven "Maria" (van de Düsseldorfer schilder E. Deger) [4] en "Christus aan de geselpaal" [5] zijn barokscheppingen nog uit de ontstaanstijd van de kerk. De preekstoel [6] stamt ook uit die tijd (+ 1650).

Ongewoon in het kader van de barokke architectuur is het hoogaltaar van Ewald Mataré [7]. De kunstenaar, professor aan de kunstacademie van Düsseldorf, schiep dit marmeren altaar met daarbij de ramen van de koorruimte in 1960. Van het in de laatste wereldoorlog verwoeste barokke hoogaltaar is het grote schilderij "Martelaarschap van de H. Andreas" [9] van Heinrich Lauenstein (1908) afkomstig, dat nu te zien is in de zogenaamde "Vorstenloge" (links naast de altarruimte) [8]. Gaande door de "ontmoetingsruimten" [8/10] bereikt u het Mausoleum [11]. In deze centraalbouw (van buiten 12-zijdig, van binnen 6-zijdig) zijn de sarcophagen van 7 leden van het Hertogelijk Huis Pfalz-Neuburg onder gebracht, waaronder ook de rijkversierde tinnen sarcophaag van de in 1716 gestorven keurvorst Johann Wilhelm ("Jan Wellem") [12]. Keert men zich nu weer naar de uitgang van de kerk, dan valt de blik op het prachtige orgelfront (1780/82) [13] en ook op het door Gabriel de Grupello vervaardigde kruis (naast het portaal) [14]. Tot aan de opheffing van de Jezuieten-Orde in 1773 bleef de St. Andreas klosterkerk; in 1842 werd zij parochiekerk. In 1972 namen de Dominicanen de zielzorg over in deze kerk, die thans het eigendom is van het land NRW.

De in 1216 in Frankrijk gestichte Orde van de Predikbroeders - zoals de officiele naam van de Dominicanen luidt - hehoort met de Orde van de Franciscanen tot de grote bedelorden van de Katholieke Kerk. Zijn stichter, de H. Dominicus (ca. 1170-1221), zocht in de geest van de Middeleeuwse armoede-beweging gebed, prediking en studie met elkaar te verbinden. Temidden van de opbloeiende stadcultuur van de 12e en 13e eeuw hadden de kloosters van de Dominicanen hun eigen plaats. Tot de belangrijkste Dominicanessen en Dominicanen van de Middeleeuwen worden gerekend de natuurwetenschapper en bisschop Albertus Magnus (1200-1280), de theoloog Thomas van Aquino (1225-1274), de mysticus Meester Ekkehart (ca. 1260-1327/29), de kerklerares Catharina van Siena (1347-1380) en de "Verdediger van de Indianen" Bartolomé de las Casas (1484-1566). Tegenwoordig werken leden van de Dominicaanse Familie (broeders, zusters en leden van de lekengemeenschappen) over de gehele wereld.

(vertaling: A. van der Voorden OP)

Literature

JÜRGEN WIENER, Düsseldorf - St. Andreas (Euro Art Verlag Kurt L. Lehner Kunstführer), Passau 1997.

Sonja Schürmann, Düsseldorf. Eine moderne Landeshauptstadt mit 700jähriger Geschichte und Kultur (DuMont Kunst-Reiseführer), Köln 1988.

Benedikt Hilgefort OP, St. Andreaskirche zu Düsseldorf, Düsseldorf 1989.

© "St André - Eglise publique des Dominicains", Andreasstraße 27, D-40213 Düsseldorf